| credits
design/webdesign
Thonik
webdesign/webdevelopment
Ramon Dreise
fotografie
SAPh

Woning PA

X

Woning JJ

2011, Groningen

MX13 kwam op cruciale momenten in het ontwerpproces met ideeën waar wij uit onszelf nooit op gekomen zouden zijn. Tegelijk was de samenwerking met MX13 zo interactief dat het ontwerp uiteindelijk voelt als van onszelf. Bij tegenslag tijdens de vergunningverlening heeft MX13 kans gezien deze positief om te buigen tot een voordeel in de kwaliteit van het ontwerp. Die mentale kracht heeft ons geholpen niet bij de pakken neer te gaan zitten, wanneer het even niet mee zat.  Jan en Juul van der Scheer, opdrachtgever.

In 1988 vatte de gemeente Groningen het plan op om in de nieuw te bouwen wijk De Hunze bijzondere aandacht te besteden aan de Rietveldlaan. Tien regionale architecten werd gevraagd een ontwerp te maken voor in totaal 17 vrijstaande woningen op basis van strikte voorwaarden op het gebied van bouwstijl en materiaalgebruik. Helaas werden de woningen destijds om bezuinigingsredenen te klein en te schraal gebouwd. Twintig jaar later zijn vrijwel alle woningen inmiddels uitgebreid.

Rietveldlaan 37 vormde hierop tot voor kort een uitzondering. Desondanks voldeed de woning op een aantal belangrijke punten niet meer aan de woonwens van de huidige bewoners. De entree van de woning was slecht vindbaar, de woning beschikte over onvoldoende bergruimte en de bijkeuken en badkamer waren te klein en erg gedateerd.

Ondanks deze mankementen spreekt uit het ontwerp van de uitbreiding ook waardering door voor de architectuur van de bestaande woning. De opdrachtgevers hechtten ook waarde aan dat de nieuwbouw in harmonie met de bestaande woning ontwikkeld werd. ’Niet ook zo’n onooglijke puist aan ons huis a.u.b.!’

In contrast met de transparante voorgevel van de bestaande woning is de nieuwbouw een gesloten zwart volume. Alle diendende functies zijn in dit volume ondergebracht. Aan een zijde is in het zwarte blokje een hoek weggehakt waardoor de entree goed zichtbaar wordt. In reactie op de toch wat krappe plafondhoogte van de jaren ‘90 is de entree nu dubbel hoog. Een glasdak zorgt voor een zee van licht in de entreehal. De hal staat in verbinding met de overloop en een werkkamer op de eerste verdieping. Zo ontvouwt zich een functioneel interieur waarin ruimte en daglicht een hoofdrol vertolken.

 

Project: Verbouw woning JJ, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2010 – 2011
Bouwkundige uitwerking: burovanplan, Roderwolde
Hoofdaannemer:Peter Knol Bouwbedrijf, Groningen
Oppervlakte extra: 70 m²
Beelden: SAPh, Rob de Jong en Siese Veenstra

Kantoor / datsja Buro Harro

2020, Arnhem

Aan de rand van Nationaal Park De Hoge Veluwe ligt de Buitenplaats Koningsweg. Het gebied is tijdens de Tweede Wereldoorlog aangelegd door de Duitsers en deed na de oorlog dienst als kazerneterrein voor het Nederlandse leger. Na jarenlange leegstand is het gebied sinds een paar jaar volop in ontwikkeling. Om deze ontwikkeling te sturen op een manier die recht doet aan het verleden, het landschap en de architectonisch belangrijke gebouwen is een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Onze opdrachtgever Buro Harro (landschapsarchitect) en Hans Jungerius (beeldend kunstenaar en ontdekkingsreiziger) zijn initiatiefnemers voor de gebiedsontwikkeling geweest. Het masterplan is van Buro Harro en MVRDV.

Het was even zoeken tussen de grote kazernegebouwen naar het bescheiden onderkomen van Buro Harro. Maar eenmaal binnen waande je je in een andere wereld. Het gebouw uit 1943 was deels overwoekerd door klimop en maakte een oerachtige indruk.

De wens was een kantoor dat voelt als een vakantiehuisje, of een vakantiehuisje waarin ook gewerkt wordt. Zo hebben ze het graag: wonen en werken op plekken die je ook zou boeken op Airbnb, in een écht landschap. Met een gevoel van thuiskomen en verrassing tegelijk.
Het beeldkwaliteitsplan van Buitenplaats Koningsweg is erop gebaseerd: gebouwen staan ín de natuur. Natuur tot aan de gevel.

Met dit alles als aanleiding besloten we het bestaande pand te verduurzamen en bedachten we een plan om het bestaande gebouw uit te breiden met een vergaderkamer en eigen keuken- en toiletvoorziening. Het geheel moest vanzelfsprekend aansluiten bij het in het beeldkwaliteitsplan omschreven karakter. Daarin staat onder meer dat alle toevoegingen en veranderingen aan gebouwen 100% monochroom in RAL 7043 moeten worden uitgevoerd. Zodat helder blijft wat bestaand/monumentaal is en wat niet.

We kozen voor een grote ingreep zonder poespas of gefrut. De nieuwbouw heeft dezelfde doorsnede als het bestaande gebouw. Het ontwerp voor de uitbreiding heeft een scherpe vormgeving met een abstract voorkomen. Detailloos en eenvoudig. De nieuwbouw lijkt als een lucifersdoosje uit het stenen omhulsel te schuiven. Door het glooiende maaiveld ontstaat een mooie zitrand. Schuifpui open, stap in het landschap en geniet van een vuurtje, een bbq en een lekker glas wijn. Het stenen gebouwtje gaat opnieuw overwoekerd worden door klimop.
Van binnen is het interieur sereen. Een houten volume herbergt een keuken, het toilet en de slaapverdieping. Alle toevoegingen zijn uitgevoerd in berkenhout. Net als de uitbouw en de tafels.

Project: Kantoor / datsja Buro Harro, Arnhem
Opdrachtgever: Buro Harro
Ontwerp: MX13 i.s.m. Buro Harro
Hoofdaannemer:
 Adaptone, Leuvenheim
Fotografie: Jeroen Musch. Buro Harro
Data: 2017-2020

Woning WL

2019, Zuidwolde (Gn)

Een kilometer buiten Zuidwolde, midden in de velden, staat de woning van W&L. Een paar jaar geleden verruilden zij hun stadse woning voor deze landelijke woonomgeving. De ruimte in, en vooral rondom het huis sprak hen bijzonder aan. Met de bouwstijl van de woning hadden zij niet echt een klik.

De bouwstijl van het huis laat zich het best typeren als traditioneel-eclectisch. De rustiek ogende woning heeft een grote variëteit aan goothoogtes, kozijnvormen en metselwerk-ornamenten. Maar het meest opvallend is het feit dat woning relatief introvert is, een eigenschap die vanuit de landelijke context onbegrijpelijk is en ongewenst. Zo zit de dakgoot ter plaatse van de woonkamer precies op ooghoogte, waardoor het zicht op de tuin en het landschap wordt belemmerd.

Zo ontstond het idee om deze gevels open te breken door de ramen te vervangen voor hoge raamstroken. MX13 maakte hiervoor een ontwerp en geraamde de bouwkosten. Gaandeweg bleek het meer te renderen om de gehele bestaande gevel te verwijderen en de woning te verrijken met een nieuwe transparante gevel. Om een passend, maar vernieuwd ontwerp te maken heeft MX13 ervoor gekozen bij de dakvorm van de uitbreiding te variëren op de kapvormen van het bestaande huis. Dit geeft de woning een nieuw elan zonder het bestaande te overschreeuwen.

De woonkamer krijgt door de toepassing van een lessenaardak een hoogteaccent naar de tuin, waardoor de lichtinval wordt geoptimaliseerd. Twee grote schuifpuien nemen de laatste belemmering tussen huis en tuin weg. Een overhoeks dakoverstek met metalen zonwering zorgt voor een getrapte overgang tussen binnen en buiten. Het gehele ontwerp is antraciet van kleur, met uitzondering van de blankhouten kozijnen.

Project: Verbouw woning WL, Zuidwolde (Gn)
Opdrachtgever: particulier
Data: 2018-heden
Hoofdaannemer:
 Havenga bouw, Garmerwolde
Contructeur: Burink Constructie Adviesbureau, Hengelo
Oppervlakte: 35 m² extra
Fotografie: Ronald Zijlstra

BGIX, CPO complex

2020, Amsterdam

*Winnaar van de GRAEX, de Groninger Architectuur Export prijs
(De GRAEX wordt jaarlijks door de stadsbouwmeester uitgereikt aan het architectenbureau dat Groningen als architectuurstad buiten de stadsgrenzen op de kaart zet.)

Begin 2016 deed MMIXED architecten, een samenwerkingsverband tussen de architectenbureaus TAM2 en MX13, mee aan een CPO-selectie in Buiksloterham, Amsterdam-Noord. Buiksloterham is een transformatiegebied. Tot voor kort werd het gebied gedomineerd door bedrijven en braakliggende terreinen. Langzaam maar zeker verandert het gebied in een gemengd woon/werkgebied. TAM2-architect Martijn Meester bouwde in 2014 zijn eigen huis in Buiksloterham en behoort daarmee tot een van de woonpioniers op deze destijds nog ruige plek. Inmiddels wordt er volop gebouwd, voor een groot deel in particulier opdrachtgeversschap. Bij particulier opdrachtgeverschap (PO) ontwikkel je zonder tussenkomst van een projectontwikkelaar je woning. Je draagt dus zelf de risico’s, maar bepaalt ook zelf hoe je wilt wonen en waar je je geld aan uitgeeft. CPO (collectief particulier opdrachtgeversschap) is de groepsequivalent van PO.

Kavel 20, de jongste ontwikkeling in Buiksloterham, is opgedeeld in 6 percelen, kavel 20A-F. Geënthousiasmeerd door de kansen van zelfbouw schreef MMIXED met een 9-koppige bouwgroep BGIX in op Kavel 20B, de kleinste van de zes. Dit leek ons een passende schaal voor een púúr CPO project. Doel daarbij was om bottum-up, zonder vooropgezet project of ontwerp, te werken aan 9 maatwerk-woningen verdeeld over een voor- en achterhuis. Negen woningen voor negen leden, vandaar de naam Bouwgroep Negen, in romeinse cijfers geschreven als BGIX. Vrijwel alle bouwgroepleden bleken zelfstandig ondernemer. Dit kwam goed uit aangezien 20% van het BVO niet-wonen (lees: werk-)functies moest bevatten. Duurzaamheidsambities, invloed van het individu en risicobeheersing vormden de belangrijkste gemeentelijke selectiecriteria.

In mei 2016 won BGIX de selectie uit drie bouwgroepen en tekende de bouwgroep de optieovereenkomst op de grond. Er kon nu worden gestart met het ontwerp. Maar voordat de eerste strepen op papier stonden werd er veel energie gestoken in de uitwerking van de noodzakelijke randvoorwaarden: oprichting van de vereniging, vaststelling van de statuten, rolverdeling, taakgroepen, verdeelsleutel etc. Nadat alle condities helder waren startte een intensief ontwerpproces waarbij iedere bewoner zijn/haar plek zocht in het binnen het kavelpaspoort vastgestelde bouwvolume. Voor een eerlijke verdeling van de plekken kregen de laagst gelegen verdiepingen een hogere plafondhoogte, als compensatie voor het extra aan uitzicht op de bovenste woonlaag. In een afwisseling van collectieve en individuele overlegsessies kreeg het ontwerp vorm.

We vonden het belangrijk het gebouw niet uiteen te laten vallen in een optelsom van standaardverdiepingen, maar het als een geheel te ontwerpen. Zo valt het ondanks de beperkte schaal niet weg tegen de grote buurpanden. Tegelijkertijd wilden we in de gevel laten zien dat het achterliggend programma geen homogeen karakter heeft. Ieder huis is immers verschillend. Vandaar geen repeterende ramen of modulaire eenheden. Het is juist die individualiteit die een CPO project zo uniek maakt.

Aan de hand van de door de bouwgroep aangedragen thema’s ‘industrieel’, ‘hoge plafonds’, ‘licht’ en ‘warm binnengebied’ werd een gebouw ontworpen met een voor- en een achterhuis. Daartussen ligt een binnentuin. De gemetselde straatgevels hebben een bufferfunctie richting de stad. Slanke aluminium kozijnen geven de sfeer van stalen kozijnen zonder historiserend te zijn. Het glas ligt vlak in de gevel. Iedere bewoner koos zelf zijn/haar kozijn(afmeting). Door de kozijnstijlen van de verschillende kozijnen in elkaars verlengde te leggen ontstaat samenhang in de verder door individualiteit gekenmerkte gevel.

De binnenwereld is volledig van hout. De terrasvormige gebouwopbouw zorgt voor een optimale lichtinval in de binnentuin en geeft elke woning een dakterras. Zo loopt het wonen drempelloos van binnen naar buiten waardoor de binnentuin een integraal onderdeel vormt van de woning. Voor het materiaalgebruik hebben we gekozen voor duurzame materialen als gerecyclede baksteen, sedumdaken en betonmortel o.b.v. recyclinggranulaat. Triple-glas, hoge isolatiewaarden van gevel/dak/vloer en aanvullende installatietechnische ingrepen verlagen de EPC tot 0,15.

Project: CPO project van 9 wooneenheden Buiksloterham, Amsterdam
Opdrachtgever: Bouwgroep IX (BGIX)
Data: 2020
Hoofdaannemer:
 Heutink Ontwikkeling en Bouw
Contructeur: W2N, Drachten
Oppervlakte: 1500 m² BVO (verdeeld over 9 woningen)
Fotografie: Peter de Kan

Silo Zeeburgereiland

2017, Amsterdam

Om de Silo’s op Zeeburgereiland een hernieuwde bestemming te geven schreef de gemeente Amsterdam een tender uit. Dit plan, Waterkracht genaamd, is ons voorstel voor die herbestemming. Een idee voor de ontwikkeling van ZB20, de meest zuidoostelijk gelegen silo op Zeeburgereiland. Waterkracht biedt een (water) speelplek, wekt en slaat energie op d.m.v. zonnepanelen en water en laadt daarmee elektrische auto’s, biedt ruimte aan werkplekken met gedeelde voorzieningen en deelt het restaurant met de buurt. Waterkracht verbindt en stimuleert.

De Silo’s op Zeeburgereiland domineerden lange tijd de skyline van Zeeburgereiland. Nu de omgeving rondom de Silo’s vorm begint te krijgen neemt de interesse in de ontwikkeling van de Silo’s toe. De gemeente schreef daarop een tender uit waarbij ontwerpers en ontwikkelaars gevraagd wordt hun visie te geven over de kansen van de Silo’s. De Silo’s mogen daarbij deels aangetast of uitgebouwd worden, echter met respect voor het oorspronkelijke karakter.

De verschijningsvorm van de Silo’s spreekt niet iedereen aan. De monumentale maar ook brute allure van de Silo’s contrasteert met het woonmilieu eromheen. De Silo’s ademen een wat unheimische sfeer. Een passende bestemming is gewenst! Een bestemming van een mix van publieke en private functie, van aantasting én koestering van de oorspronkelijke vorm.

De ideeënvorming van Waterkracht startte bij de kijkdag. De ervaring van de geschiedenis, het enorme volume, de dikke wanden en het fantastische uitzicht vanaf het dak gaf extra reden tot het behoud van de silo’s in combinatie met een nieuwe invulling. Zo ontstond de gedachte om het volume van de Silo’s zoveel mogelijk te behouden en ook in hun tweede leven te gebruiken voor opslag. Echter niet opnieuw als vergister, maar als energieopslag. Een accu dus met water als medium. Rondom het water-thema zijn vervolgens een diversiteit van publieke en private functies ontwikkeld.

Door de publieke en meer besloten functies te mixen (om-en-om te plaatsen) raakt Waterkracht doordrenkt van publieke toegankelijkheid op de plekken met het mooiste uitzicht over de stad en het IJmeer. Naast het badhuis is het gebouw vanaf de straat toegankelijk via een lift. Deze lift wordt naast het bestaande trappenhuis gerealiseerd en kan gedeeld kan worden met de andere functies van de andere twee Silo’s. Eenmaal boven gekomen wordt de ‘optopping’ van de bestaande silo ter hoogte van het huidige dakniveau ontsloten. Op dit niveau bevindt zich het publiek toegankelijke restaurant. Vanaf daar kunnen bezoekers spiralend rondom de Dojo met de trap verder naar boven tot aan het dakterras bovenop het gebouw. Hier bevindt zich wederom een waterbassin. Dit bassin speelt een rol in de koeling van het gebouw.

Het gebouw toont aan de buitenzijde hoe het intern functioneert. De klimaatgevel met de spiralende route springt hierbij het meest in het oog. De bestaande silo willen we, in ieder geval aan de binnenzijde, waar mogelijk in zijn ruwe vorm behouden. Het waterbassin krijgt daarmee een industriële sfeer die recht doet aan de geschiedenis van het object. Kunstlicht zal ertoe bijdragen dat het licht in de vide tot onderaan het waterbassin aanlicht. Dit waarborgt eveneens een klimaat waarin het groen in de kern van het gebouw kan groeien. Het concrete kleur- en materiaalgebruik zal in de volgende fase verder worden uitgewerkt.

De silo is in zijn verschijningsvorm en functie vrijwel ongewijzigd. Slechts de plint is opengebroken. Hang- en klimplanten kunnen de buitenzijde van de silo begroeien. De natuur krijgt zo de kans om de bestaande silo langzaam in te lijven. Het robuuste karakter van de silo wordt zodoende uitvergroot. Door de nieuwe invulling, het karakter en plek fungeert Waterkracht als ontmoetingsplek voor de buurt, als een baken voor de wijk en een poort voor de stad.

Er werden ruim 40 plannen ingestuurd. De jury prees het ontwerp, de invulling van de plint en de verschijningsvorm van Waterkracht, maar was niet overtuigd van de programmatische invulling. De jury besloot daarop met een aantal andere plannen verder te gaan.

Project: Waterkracht, herbestemming Silo Zeeburgereiland, Amsterdam
Ontwikkelaar: Extenzo, Groningen
Data: 2017
Status:
 competitie
Beelden: Xperitus en MX13

Schoolkerk, Garmerwolde

2020, Garmerwolde

**Winnaar Europa Nostra Award 2021, categorie Educatie.

**Genomineerd voor Architectenweb Awards 2020, categorie Interieur van het Jaar.

**Shortlisted voor de Herengracht Industrieprijs 2021 (HIP)
(H.I.P. wil een schouderklop geven aan een architect die kiest voor kwaliteit, duurzaamheid, originaliteit en authenticiteit.)

‘In de opdracht een trap te bouwen in de eeuwenoude toren van Garmerwolde paarde Marnix grote verbeeldingskracht aan mathematische precisie. Met eindeloos geduld en intense aandacht ontwierp hij een trappencomplex in de ruimte van de toren; esthetisch en respectvol in balans met de schoonheid en het karakter van het bestaande, en tegelijkertijd sterk aanwezig en eigentijds. Een unieke prestatie die getuigt van veelbelovend vakmanschap.’ Agmar van Rijn, Stichting Oude Groninger Kerken

In het gehucht Garmerwolde, op minder dan 10 kilometer afstand van de Groninger Martinitoren, staat een dertiende-eeuwse kerk met een robuuste, vrijstaande klokkentoren. Wie de oude toren binnengaat wordt verrast door twee hagelwitte wenteltrappen, een ontwerp van architectenbureau MX13. Ze staan als een minimalistisch statement in de met kloostermoppen ommuurde ruimte, een ontmoeting van de 21e eeuw met de Middeleeuwen.

Educatief 
De verbouwde toren maakt deel uit van een educatief project van Museum Catharijneconvent onder de titel Feest! Weet wat je viert. Met dit project wil het Catharijneconvent samen met lokale partners de Nederlandse jeugd via exposities kennis laten maken met de achtergronden van religieuze tradities. Zo willen de initiatiefnemers de interculturele dialoog in Nederland een positieve impuls geven, eigenlijk het omgekeerde van onbekend-maakt-onbemind. Op tien locaties in Nederland kunnen leerlingen van de basisschool iets ontdekken en leren begrijpen van religieuze feesten. In Noord-Nederland wordt samengewerkt met de Stichting Oude Groninger Kerken. Die beheert in provincie en stad talloze architectonische monumenten en zag potentie in de kerk van Garmerwolde met zijn plafondschilderingen en de ongebruikte ruimte van de toren. In feite is Feest! In Oost en West een verticale museumvleugel, waarbij vier christelijke en vier islamitische feesten in beeld worden gebracht. Met het project wil de SOGK een bijdrage van cultureel maatschappelijk belang leveren en tegelijk een toeristische impuls aan het dorp. Bezoekers worden welkom geheten in een ontvangstgebouw, waarna zij via het kerkterrein de kerk en de toren betreden. De expositie is op schooldagen door groepen kinderen van het primair onderwijs te bezoeken en in het weekend door individuele bezoekers. MX13 is verantwoordelijk voor het architectonisch ontwerp van het ontvangstgebouw, een nieuwe kerkentree en de verbouwing van de toren.

Inhoud
Het hoogtepunt van de tentoonstelling vormt een bezoek aan de toren. Door het beklimmen van de ene trap en later weer af te dalen langs de andere maakt men een ontdekkingsreis langs de acht godsdienstige feesten. De dubbele trap, die een hoogte van circa vijftien meter overspant, heeft een spiralende cyclische vorm.
De opgaande trap leidt langs Kerstmis, Pasen, Laylat al-Qadr (Nacht van de beslissing) en Hemelvaart. Bij het afdalen passeren bezoekers de Ramadan, Eid al-Fitr (Suikerfeest), Eid al-Adha (Offerfeest) en Pinksteren. Studio 212 Fahrenheit verbeeldde deze religieuze feestdagen door nieuwe symbolen te zoeken in plaats van beschrijvingen, of bestaande afbeeldingen te gebruiken. De moderne beeldtaal is niet alleen leerzaam, ze zijn ook visueel prikkelend.

Beleving
Doordat ook de onderkant van de trappen getrapt is uitgevoerd, ontstaat een vervreemdende ruimtelijke beleving, als in een prent van Escher. De routes naar boven en beneden zijn gescheiden en draaien om elkaar heen waardoor ze een cirkelgang vormen, die halverwege de kerkklok passeert. Onderweg wisselen aandacht voor de expositie en voor de monumentale context elkaar af. Nabij het hoogste punt in de toren wordt de hemelvaart van zowel Jezus Christus als die van Mohammed verbeeld. En door het nieuwe grote raam in de noordkant van het zadeldak ontstaat opeens contact met de wereld buiten. Het uitzicht op het weidse Groninger landschap met zijn steeds wisselende luchten zet het thema hemel en aarde opeens in een ander perspectief. Wie over de balustrade naar beneden kijkt alvorens langs de andere trap af te dalen krijgt een caleidoscopische mix van oud en nieuw te zien.

Monument
De toren als expositielocatie oefent op jong en oud een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit en daagt uit het hoogtepunt te bezoeken, een feestje op zichzelf. De volgorde van de religieuze feesten komt overeen met de jaarkalender en past zo bij het cyclische karakter van de trappenconstructie. Wie onderweg even stilstaat hoort het ‘getiktak’ van het uurwerk goed. Het verleden klinkt nog steeds door, ondanks de cleane vormgeving en de eigentijdse effecten van de installaties. Alles is zo ontworpen dat de monumentale waarde van de toren op geen enkele wijze wordt aangetast. Zo zijn de trap en alle andere voorzieningen van de tentoonstelling geheel autonoom in de ruimte geplaatst. Ze kunnen, zonder ook maar een spoor na te laten, weer worden verwijderd. Het geheel is uitgevoerd in staal- en houtskeletbouw en is omkleed met een watervaste beplating. Onder deze ‘huid’ zitten alle benodigde technische voorzieningen verstopt. Niet eerder heeft een erfgoed organisatie zijn monumentaal bezit zo ingezet als brug tussen verleden en actualiteit.

 

Project: Schoolkerk, Garmerwolde
Opdrachtgever: Stichting Oude Groninger Kerken i.s.m. Museum Catharijneconvent
Hoofdaannemer:
 Boerbouw, Leek
Afbouw trap:
 De Groot Interieur, Leek
Architectuur: MX13, Groningen
Tentoonstellingsontwerp: 212Fahrenheit, Groningen
Constructeur: Dijkhuis Ingenieurs, Groningen
Fotografie: Peter de Kan & MX13
Data: 2016-2020

Canvas

2020, Enschede

Aan de singel in Enschede wordt hard gewerkt aan een nieuwe woonbuurt. Het beeldkwaliteitsplan staat bol van de duurzaamheidsambities. Niet alleen op het gebied van energiebesparende maatregelen, ook groendaken en bijvoorbeeld de zichtbaarheid en integratie van waterberging en -infiltratie vormt een belangrijk thema. KUUB, een stichting die zich inmiddels ruimschoots bewezen heeft op het gebied van (particuliere) ontwikkeling, werd gevraagd om een deelgebied hiervan in te vullen. MX13 mocht in samenwerking met KUUB het woningontwerp maken.

Het leek ons een mooi uitgangspunt om een woongebied te maken dat van boven als 100% groen zou worden ervaren. Alsof er niet gebouwd was. Het landschap(sontwerp) kreeg dus een prominente rol in de ontwikkeling en niet, zoals zo vaak, een bijrolletje achteraf. Men vroeg landschapsarchitect BuroHarro het ontwerpteam te versterken.

Er is gekozen voor een ongebruikelijke woning-oriëntatie; een brede ondiepe woning, i.p.v. de gebruikelijke diepe, maar smalle woning. Hierdoor blijft er meer binnengebied over voor natuur. Het parkeren is compact weggezet in een hoek van het plangebied. Dit bood de mogelijkheid om de woningen een private tuin te geven en een collectief binnengebied als een nader in te vullen groene hof. De private tuin wordt van de collectieve tuin gescheiden door een wadi met waterminnende bloeiende heemplanten.

Een brede ondiepe woning biedt veel mogelijkheden! Omdat er meer geveloppervlak beschikbaar is kunnen daglichtbehoevende functies vrijer geplaatst worden dan in een traditionele woningplattegrond. Het  basisontwerp kan door kopers aangepast worden. Iedere koper gaat met MX13 in gesprek van waaruit een persoonlijke woning (plattegrond en gevel) wordt ontworpen. MX13 stemt de onderlinge woningen op elkaar af. In de gevels kan men vrijelijk schuiven met de ramen en kiezen uit een vooraf vastgesteld pallet van kozijnen. Verder kan de woning uitgebreid worden met tal van opties. Het project heeft de passende naam Canvas meegekregen, de contouren staan immers op het linnen en het inkleuren doen we samen met de kopers.

Project: Canvas, 20 grondgebonden woningen in mede-opdrachtgeverschap, Enschede
Opdrachtgever: KUUB, Groningen
Aannemer: Dura-Vermeer, Hengelo
Data: 2020
Beelden: Colordot en Beeldenfabriek

Appartementen Ameland

2018, Buren

Ameland is voor velen een geliefde vakantiebestemming. De toeristische piek ligt vanzelfsprekend in het zomerseizoen. Campings, vakantiehuisjes en groepsaccommodaties zijn dan volgeboekt. Toch heeft Ameland ook buiten de zomer  een verrassend grote bezoekersstroom. Het zijn dan voornamelijk wat oudere gasten die een vakantiehuisje huren.

Het gemeentelijk beleid is erop gericht om het ‘jaarrond’ bezoek naar het Waddeneiland te stimuleren. Daarvoor zijn meer kleinschalige accommodaties noodzakelijk, aangezien de groepsaccommodaties vooral in de zomermaanden worden bevolkt. Ze renderen dus minder dan ‘kleine huisjes’. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de kopers niet in de rij stonden toen het Kraaijenest, een uitgewoonde groepsaccommodatie in Buren, te koop werd aangeboden. Onze opdrachtgevers speelden hierop in door de locatie aan te kopen en MX13 te vragen een plan te maken voor splitsbare eenheden die geschikt waren voor grote èn kleine groepen.

Wij vonden het belangrijk om een gebouw te maken dat goed ingepast werd in het beschermde dorpsgezicht. Daarom is voor het ontwerp de traditionele Amelandse schuur als uitgangspunt genomen. Door een meer abstracte detaillering wordt een historiserend effect in de nieuwbouw echter vermeden. Het gebouw staat schijnbaar gedraaid op de kavel. De schuurzijde is gericht naar de straat, de ‘voorgevel’ naar de westkant. Dat geeft het gebouw extra abstractie en maakt de straat minder formeel. Deze oriëntatie ten opzichte van de weg komt overeen met de plaatsing van meer Amelandse boerderijen aan de zandwegen van destijds. De koeien liepen vroeger namelijk vanaf de weilanden, over het zandpad zo de schuur in. Door de zwarte gevel aan de straat te voorzien van een groot raam met verschuifbare zonwering wordt de associatie met een schuur verder versterkt.

Het gebouw bevat vier appartementen, waarvan er twee koppelbaar zijn door middel van een schuifwand. Het geheel  wordt afgedekt met een kap met traditionele oranje dakpannen. De onderste strook van het dak, het deel waaronder de veranda schuilgaat, is bekleed met zwarte metalen beplating.

Project: 4 vakantieappartementen, Buren
Opdrachtgever: Juding belastingadvies B.V.
Data: 2017-heden
Hoofdaannemer:Bouwbedrijf Van der Woude bv, Gorredijk
Oppervlakte: 550  m²
Beelden: MX13

Monumentaal interieur

2021, Groningen

In een rijksmonumentale woning in Groningen woont sinds een paar jaar een gezin met vier kinderen. Voordat de woning betrokken werd is deze verbouwd. In een aanbouw werd de eethoek geplaatst en de kleurstelling van de wanden werd zorgvuldig gekozen uit een monumentaal palet. Toch waren de bewoners niet echt blij met het resultaat. De indeling was niet praktisch en de kleurstelling toch te zwaar. Het huis voelde niet echt als ‘hun huis’. Ze vroegen MX13 om hen hierin te begeleiden. 

We hebben de tijd genomen om uit te vragen wat hen dwars zat. Dat kost wat tijd, want het is ook best lastig dat specifiek te duiden. Door samen de ruimten te becommentariëren werd het stap voor stap duidelijker waar het schuurde. Praktisch gezien was het duidelijk: de eethoek was weggestopt en te klein terwijl er juist regelmatig gasten komen eten en de tafel ook buiten de maaltijden om een centrale plek zou mogen hebben. Het duiden van de sfeer was ingewikkelder. De opdrachtgevers hechten waarde aan het afgegeven kleurvoorstel, maar voelden zich er niet bij thuis.

We zijn gestart met een paar indelingsvoorstellen in 3D een paar inrichtingsvarianten gemaakt, waarna de bewoners de twee beste opstellingen in het echt hebben uitgeprobeerd. Zo ontdekten ze in de praktijk wat werkte en wat niet. 

Er werd uiteindelijk gekozen de keuken te vervangen – gelukkig was deze in de voorgaande verbouwing buiten beschouwing gelaten. Daarnaast besloten we de grote sparing in de muur dicht te zetten met een schuifdeur en meer opbergruimte te organiseren.

De begane grond werd denkbeeldig in tweeën gedeeld, in een monumentale en niet-monumentale zone. De woonkamer en serre – beide ‘hoog monumentaal’ – wilden we veredelen door alle beeldruis te verwijderen. De niet-monumentale zone kon ruimte bieden voor moderne ingrepen. Deze ruimte ontdeden we juist van goedbedoelde historiserende ingrepen. Zo ontstond er ruimtelijk meer helderheid.

Voor het moderne deel ontwierp MX13 een keuken met werkblad en barretje en plafond-hoge kast. Bij materiaal- en kleurkeuze werd geknipoogd met het monument. Een nieuwe schuifdeur met glas-in-lood ging de overgang vormen tussen oud en nieuw. 

Tijdens het proces in nauw samengewerkt met Interieurarchitect Nicole Lagarde (Interne Zaken). Zij deed een voorstel voor het meubilair en samen kwamen we tot een kleurvoorstel. De stemmige rode kleur maakte plaats voor een soort gebroken wit (champignon) en grijsblauw. Kleuren die goed passen bij het monumentale behang. 

De opdrachtgevers werden trouwens bij alle overwegingen betrokken. Opties werden besproken of planonderdelen toch nog bijgesteld. Het ontwerp voelde daardoor nog voor de uitvoering ook echt als van hen, zo vertelde men ons. BuroLicht maakte een lichtplan en stelde een tweetal sierlijke lampen voor.

De uitvoering was in handen van Perdon interieurbouw. Alle betrokken partijen stelden hoge eisen aan het afwerkingsniveau, wat erin resulteerde dat ieder detail vooraf doordacht was. Toch blijkt de praktijk soms weerbarstig, zeker bij een monument. Door goede samenwerking tijdens de uitvoering kon dit telkens op een passende manier worden opgelost. 

Nu de verbouwing afgerond is en het laatste meubilair is geleverd vallen alle puzzelstukjes op hun plek. De nieuwe indeling is respectvol en praktisch. Het voelt als een prettig thuis voor de opdrachtgevers. Zij zijn erg blij met het resultaat. En wij ook!

Project: Monumentaal interieur, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Interieurbouw: Perdon, Assen
Interieur : MX13, i.s.m. Interne zaken, Groningen
Beelden: Ronald Zijlstra
Data: 2020-2021

Woning WP

‘We hadden vooraf zelf al een basis-idee over de uitstraling van de uitbouw. MX13 vulde dit aan met erg goede ideeën. Het breder maken van de uitbouw bijvoorbeeld en een extra tuindeur richting de zijtuin. Maar ook de  gevelbekleding. Wij zijn zeer te spreken over de samenwerking en het eindresultaat!’ Willem en Paulien, opdrachtgevers.

Om de drukte van Amsterdam te ontlopen ging een jong gezin in 2015 op zoek naar woonruimte in Bussum. De hoekwoning aan de Gentiaanstraat was precies wat ze zochten. Het huis had op de verdieping voldoende ruimte voor de benodigde slaapkamers en beschikte over een royale tuin op het westen. Sinds de bouw in 1952 leek er echter niets aan het interieur te zijn gewijzigd. Hoog tijd dus voor grondige verbouwing en daarmee voor de nieuwe eigenaren de ideale kans om het huis echt naar hun hand te zetten.

Het bestaande huis heeft de stijlkenmerken van de Delftse school, een traditionalistische sobere bouwstijl uit de jaren ’20-’50. De tegenhanger van het modernisme. De woning is opgetrokken uit zandkleurige baksteen en de gevels bevatten de typerende metselwerk details. De erker-achtige uitbouw van de woonkamer geeft zicht op de zijtuin en geeft de kopgevel extra cachet. Desondanks is de begane in verhouding wat krap. Vandaar dat de nieuwe eigenaren MX13 benaderden om mee te denken over een mogelijke uitbouw aan de achterzijde, in het verlengde van het huis. Gezamenlijk hebben we de situatie ter plekke bekeken.

Het ontwerp ging echter een stap verder. Door gebruik te maken van het schuin weglopen van de kavel kon er vergunningsvrij een uitbouw worden gerealiseerd die breder was dan de bestaande achtergevel. De hoofdopzet is simpel. Een rondgaand kader van 8 meter breed en 4 meter diep wordt achter de woning geplaatst. Doordat de woning 6,5 meter breed is steekt het kader 1,5 meter uit. Aan de kopse kant, de straatzijde, is het kader gesloten. De beide langszijden zijn juist volledig transparant. Zo ontstaat een 8 meter breed panorama op de achtertuin én wordt ook de zijtuin bij het wonen betrokken! Een prachtige plek voor een tuingerichte keuken en eethoek met behoud van privacy.

Door de glaspuien verdiept te leggen ontstaat een overgangsgebied tussen binnen en buiten wat de relatie met de tuin versterkt. De ultraslanke kozijnprofielen nemen iedere overgebleven barrière tussen binnen en buiten weg. Het kader is bekleed met vergrijzend hout en lost op die manier op in de tuin. Het dakrandje is uitgevoerd in een traditioneel zinken kraallijst.

 

Project: Woonkeuken Bussum
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2015
Hoofdaannemer:
 Aurik verbouw en renovatie
Oppervlakte extra: 24 m²
Beelden: MX13

Ontvangstgebouw, Garmerwolde

2020, Garmerwolde

**Eervolle vermelding voor de Dutch Daylight Award 20/21. 
(Tweejaarlijkse kwaliteitsprijs met als doel bijzondere daglicht architectuur te belonen en onder de aandacht te brengen, zodat dit een inspiratie kan vormen voor toekomstige bouwprojecten.)
**Shortlisted voor de Herengracht Industrieprijs 2021 (HIP)
(H.I.P. wil een schouderklop geven aan een architect die kiest voor kwaliteit, duurzaamheid, originaliteit en authenticiteit.)

In het gehucht Garmerwolde, op minder dan 10 kilometer afstand van de Groninger Martinitoren, staat een dertiende-eeuwse kerk met een vrijstaande klokkentoren. In de toren ontwierp MX13 een museale route die deel uitmaakt van een educatief project van de Stichting Oude Groninger Kerken i.s.m. Museum Catharijneconvent onder de titel Feest! Weet wat je viert. Via een expositie kan basisschooljeugd kennismaken met de achtergronden van religieuze tradities. 

Op het kerkterrein ontwierp MX13 ook een ontvangstgebouw met horecafaciliteiten dat buiten de openingstijden van de expositie gebruikt kan worden voor rouw- en trouwactiviteiten. Zowel de architectuur als de inrichting dragen bij aan een lichtvoetige maar tegelijk ingetogen atmosfeer. Het gebouw is zorgvuldig gedetailleerd zonder dat er een stijve of museale sfeer ontstaat. In- en exterieur zijn in balans en zorgen samen voor een prettige en gastvrije verblijfsruimte.

Het langgerekte gebouw is aan drie zijden bekleed met zwart hout. De vierde zijde, de noordgevel, wordt gevormd door een brede glazen pui die de binnenruimte via het terras visueel betrekt bij het aangrenzende dorpskerkhof. Juist door het gebouw op deze locatie te realiseren wordt de relatie tussen leven en dood op een vanzelfsprekende manier invoelbaar gemaakt.

De stevige houten spanten van de dakconstructie geven het interieur een zekere monumentaliteit en zorgen door middel van een dakoverstek voor verbinding tussen binnen en buiten. Doordat de spanten bekleed zijn ontstaan er een soort ‘lichtkamertjes’ met elk een eigen daklicht. Van daaruit kan het daglicht direct en indirect naar binnen stromen. Door de hoge reflectiewaarde van de witte spanten konden de daklichten relatief klein zijn. Er is zodoende nauwelijks sprake van opwarming terwijl het interieur wel geniet van (zon)licht uit het zuiden. Deze dakconstructie maakt dat het gebouw ondanks de tamelijk gesloten vorm verrassend licht en helder oogt. 

Project: Ontvangstgebouw, Garmerwolde
Opdrachtgever: Stichting Oude Groninger Kerken
Hoofdaannemer:
 Boerbouw, Leek
Interieurbouw: Perdon, Assen
Architectuur: MX13, Groningen
Interieur : MX13, i.s.m. Interne zaken, Groningen
Constructeur: Dijkhuis Ingenieurs, Groningen
Beelden: Peter de Kan & MX13
Data: 2016-2020

Verduurzaming Oosterkade

2019, Groningen

Het pakhuis aan de Oosterkade is gebouwd in 1878 als graanpakhuis. In de monumentale beschrijving van het pand wordt de bouwstijl omschreven als ‘ambachtelijk-traditioneel met classicistische stijlkenmerken’. Het gebouw heeft een nadrukkelijke kroonlijst met spiegels en is, voor Groningse begrippen, uitzonderlijk van schaal. Mede om die reden is het gebouw als gemeentelijk monument betiteld. Precies 100 jaar later is het pand verbouwd tot woongebouw. Toen dateren de halfronde balkons toegevoegd.

In de loop der tijd zijn er diverse kleine ingrepen geweest aan het gebouw. Maar opgeteld was het pand er niet door verbeterd. Bij de komende verduurzamingslag wenste Woningcorporatie Nijestee een meer integrale aanpak. MX13 werd gevraagd om een plan te maken voor het vervangen van de enkele beglazing door HR++ glas en het toevoegen van ventilatieroosters.

De ingrepen lijken beperkt, maar opgeteld doet het wel wat met het pand. Bij het eerste bezoek waren we ontstemd over de verloedering die had plaatsgevonden. Vooral de primaire kleuren van de deuren pasten niet bij de monumentale kwaliteit. In samenwerking met Burovanplan heeft MX13 een ontwerpvoorstel gemaakt. Om hernieuwd recht te doen aan het monument werd een aluminium kozijn voorgesteld met een minimale profielbreedte en een zo compact mogelijk ventilatierooster. Alles in dezelfde donkere tint zodat het optisch wegvalt in de diepe ‘oogkassen’ van het gebouw. Daarnaast is kleurvoorstel gemaakt voor de plint, de kozijnen en de deuren. In 2019 is de renovatie uitgevoerd.

Project: Verduurzaming Oosterkade, Groningen
Opdrachtgever: Nijestee, Groningen
Data: 2019
Fotografie: Peter de Kan

Woning HR

2013, Delft

‘In 2013 ontstond het idee een aanbouw te maken die een echt nieuwe kwaliteit zou toevoegen aan ons huis. MX13 wist onze woonwensen te vertalen in een ingenieus ontwerp, waarin naast een extra hoge woonruimte ook extra bergruimte is gerealiseerd. We kijken met veel plezier terug op de constructieve samenwerking en het verbluffende resultaat.  Hester en Roelof, opdrachtgevers.

In reactie op de gewijzigde woonwens van een gezin met opgroeiende kinderen kreeg MX13 de vraag mee te denken over de uitbreidingsmogelijkheden van een woning in Delft uit 1996. Aangezien de hoekkavel naar achteren toe steeds breder wordt lag het voor de hand om de extra ruimte naast en achter het huis te zoeken. De opdrachtgever had hiervoor zelf al schetsmatig een aanzet gedaan.

Het idee ontstond een aanbouw te maken die een echt nieuwe kwaliteit zou toevoegen aan het huis in de vorm van een op de tuin gerichte ruimte met een bovengemiddelde hoogte, een tuinkamer. Om voldoende rendement te halen uit de toegevoegde vierkante meters moest eigenlijk tot op de erfgrens gebouwd worden. Het bestemmingsplan gaf echter geen ruimte voor een aanbouw van een dergelijke hoogte en ook het bouwen op de erfgrens was uitgesloten evenals trouwens de diepte van de geplande uitbreiding.

MX13 wist de stedenbouwkundige van de gemeente Delft ervan te overtuigen dat juist de extra hoogte de rijwoningen als totaal een beter gezicht zou geven. Dit gaf de mogelijkheid om aan de woning een nieuwe ruimtelijke kwaliteit toe te voegen.

Door de bestaande plafondhoogte door te trekken in een deel van de aanbouw, maar over de gehele aanbouw een dak te leggen op de nieuwe hoogte ontstaat boven de woonkamer een vliering. Een welkome aanvulling op de beperkte bergruimte van het bestaande huis. Met behoud van privacy is een groot venster geplaatst in de zijgevel. De inkijk vanuit het naastgelegen appartementencomplex is nihil, terwijl het effect van het daglicht in de woonkamer groot is.

De volledige hoogte geeft allure aan de tuinkamer. De ruimte boven het overstek werkt als een soort hoogslaper, waar de kinderen zich kunnen terugtrekken met een muziekje of een boek. De 4,5 meter lange houten harmonicapui is volledige open te vouwen waardoor tuin en woning naadloos in elkaar overvloeien.

Project: Verbouw woning Laan van Van der Gaag, Delft
Opdrachtgever: Particulier
Data: 2012 – 2013
Hoofdaannemer:P. van Ommeren, Moerkapelle
Oppervlakte extra: 30 m²
Beelden: Particulier

Verbouw woning AA

‘Met een aantal praktische wensen als input, heeft Marnix een voorstel gedaan voor een ontwerp waar we meteen enthousiast over waren. Nu de aanbouw is gerealiseerd komen de ideeën voor ons tot leven. Met name hoe de aanbouw is gepositioneerd ten opzichte van de oorspronkelijke woning en de tuin is van veel toegevoegde waarde. Dit samen met het voorgestelde materiaalgebruik is het voor ons een geslaagd ontwerp. Alex en Anke, opdrachtgevers.

Zoals de straatnaam doet vermoeden liep de Veenweg oorspronkelijk door een laag liggend veengebied tussen Groningen en de kop van Drenthe. Inmiddels in de straat ingekapseld door de stad, maar onderscheidt de bebouwing  zich nadrukkelijk van zijn nieuwbouw omgeving. De vrijstaande woningen hebben royaal karakter en de straat is geen doorgaande weg. Kortom, een geliefde woonplek. Vrijwel alle woningen zijn door de jaren heen een keertje vergroot.  

Toen de huidige bewoners de woning kochten stond er achter het witte hoofdvolume een eenlaagse aanbouw die ernstig verzakt was. Al snel ontstond het plan om deze aanbouw te slopen en de woning aan de achterzijde de te vergroten. Met deze ingreep zou ook de relatie met de tuin versterkt moeten worden.

De kavel is driehoekig van vorm; aan de voorzijde breed en naar achteren toe uitlopend in een punt. We bedachten een concept waarbij de vorm van het hoofdgebouw doorgetrokken werd in eenzelfde nieuw volume. Dit nieuwe deel plaatsen we er gedraaid achter, in de richting van de kavel. Als een harmonica-bus.

De bestaande woning had, waarschijnlijk ingegeven door de drassige veengrond, een opgetilde begane grond vloer. Het nieuwe volume is vanwege de relatie met de tuin juist een paar tredes lager gelegd. Zo wordt de drempel naar de tuin verlaagd en ontstaan er in de woning ruimten met verschillende plafondhoogten. Een terugliggende pui maakt de overgang tussen binnen en buiten nog geleidelijker.

De woning is gebouwd in houtskeletbouw. Niet vooraf geprefabriceerd, maar ter plekke gebouwd. Zo kon de aansluiting tussen de nieuwbouw en het bestaande huis zorgvuldig worden gemaakt. De gevels werden bekleedt met thermisch gemodificeerd hout i.c.m. een zilvergrijze beits. Tijdens de uitvoering hebben de opdrachtgevers besloten ook de bestaande woning vergaand te verduurzamen door het dak beter te isoleren. 

Project: Uitbreiding woning AA, Groningen
Opdrachtgever: Particulier
Hoofdaannemer:
 MLA bouwmanagement, Groningen
Fotografie: MX13
Data: 2018-2020

Portiekafsluitingen

2019, Groningen

De Coehoornsingel is een van de binnensingels van Groningen. De straat heeft mede door de diverse bouwstijlen een wat rommelige aanblik. Woningcorporatie Nijestee heeft hier een woonblok in bezit uit de jaren ’80. Het gebouw heeft een wat fletse uitstraling. De diepliggende entrees vormen het meest expressieve onderdeel van het gebouw.

Sinds een paar jaar klaagden de bewoners over toegenomen overlast in en rond de portieken. De metselwerk borstweringen blijken het formaat te hebben van een bed of werden gebruikt als tafel of bar. Met enige regelmaat moesten bewoners zelfs eerst de ‘gasten’ verzoeken het portiek te verlaten alvorens de voordeur kon worden bereikt. Tijd om in te grijpen, dacht Nijestee.

MX13 kreeg opdracht een passend hekwerk te ontwerpen. Behoud van de sculpturaliteit van de gevel vormde daarbij voor ons een belangrijk uitgangspunt. Een bruikbaar hek liet echter niet veel sculpturaliteit toe. Vandaar dat per onderdeel is gekeken hoe ver het naar voren/achteren geplaatst kon worden. Zo ontstond een plan waarbij de deuren vlak liggen met de gevel en de postbussen nadrukkelijk uitsteken. Het overige hekwerk ligt zo ver mogelijk terug.

Het gehele hekwerk is in samenspraak met de aannemer uitgewerkt, gebouwd en gecoat in een goudgele tint die goed past bij het bestaande schilderwerk.

Project: Portiekafsluitingen, Groningen
Opdrachtgever: Nijestee, Groningen
Aannemer: Geveke Bouw BV, Eelde
Data: 2019
Fotografie: Peter de Kan

X